Wat wil je? Zwart of wit?

Van een lezer: 

 

Het is misschien wel de grootste denkfout die we als persoon of als gemeenschap bewust of onbewust maken. Het zwart/wit denken. Maar wat is dat precies? Door wie of waardoor wordt het veroorzaakt? Wat zijn de consequenties? Hoe voorkom je dat jij die denkfout maakt? En hoe voorkomen wij als gemeenschap dat wij gezamenlijk die denkfout maken? 

Zwart/wit denken is wanneer je geforceerd wordt om te denken dat er maar keuze is uit twee opties en dat uiteraard maar één keus “de juiste” is. De woorden van George Bush junior na 9/11 dienen als een aardig voorbeeld van zwart/wit denken: “ofwel ben je voor of tegen ons.” Hij doelde op de ‘terroristen’ die de Twin Towers hadden neergehaald en luidde daarmee de ‘war on terror’ in met het binnenvallen van andere landen. Het wordt ook gebruikt om een politieke partij of een beweging te rechtvaardigen: “onze partij (of beweging) is tenminste niet zo slecht als die andere partij” of “die partij is slecht, stem op ons!”. 

Mensen die anderen ‘zwart maken’ of demoniseren dwingen mensen deze denkfout te maken. Door iemand te demoniseren of zwart te maken wek je de suggestie dat jij ‘goed’ bent en de ander ‘slecht’. Dus jij bent wit en de ander zwart. Dat is zwart/wit denken in een notendop. 

Mensen die niet bewust zijn van deze strategie zijn dus kwetsbaar voor manipulatie via de suggestie dat de een goed is en de ander slecht. Maar, omdat vrijwel alles relatief is, is ‘goed’ en ‘fout’ ook maar relatief en dus vaker dan niet gewoon maar een mening met een missie. Maar die mening lijkt voor diegene die gemanipuleerd moet worden een heldere keus uit goed en kwaad. Soms wel gewoon twee uitersten. Hoe aannemelijker het verhaal des te geloofwaardiger het verhaal. En hoe geloofwaardiger het verhaal des te krachtiger het zwart/wit denken wordt gepusht op het ‘slachtoffer’. 

Het gebruik van emotionele chantage wordt ook niet geschuwd om het zwart/wit denken te forceren. Bijvoorbeeld bij het gebruik van de beschuldiging “jij bent een racist!” of “jij bent islamofoob!” of “jij bent een antisemiet!” of “jij bent tegen een verenigd Europa!” Diegenen die anderen beschuldigen via zulke woorden dwingen anderen dus een keus te maken en/of te twijfelen aan hun rationele gedachten. “Ben ik nou een racist? Of bang voor de islam?” “Ben ik nou echt een antisemiet?” “Ben ik nou echt tegen een verenigd Europa?” Maar niet alles is zo zwart/wit en niet alles hoeft in hokjes ingedeeld te worden.  

Mensen zitten nu eenmaal veel ingewikkelder in elkaar, de samenleving al helemaal. Bovendien, door het zwart/wit denken te forceren vermijdt men het echte debat. Mensen die anderen proberen te forceren om zwart/wit te denken, hebben zelden goede argumenten om dat thema te verdedigen. Dus kunnen ze alleen terugvallen op het proberen afdwingen van twee door hen bedachte keuzes. 

Op die twee keuzes hebben ze antwoord, “Je bent dit of je bent dat”. Dit geldt vooral in de politieke arena, met name tijdens verkiezings- en Kamer-debatten. Maar ook in de media. In de VS bijvoorbeeld moesten de Amerikanen kiezen tussen twee uitersten en die twee uitersten maakten de ander ‘zwart’ waardoor zij wilden dat zij ‘wit’ leken en dus ‘goed’. Het is ergens ook wel een ‘bende mentaliteit’ (mob mentality) want, ofwel hoor je bij de ene club of bij die andere. In Nederland hebben we voornamelijk de ‘linkse’ versus de ‘rechtse’ mens. De sociale media staat eveneens vol met het links versus rechts gedoe. 

Individueel maken we allerlei keuzes. We gaan ofwel die kant op of de andere kant op. Voeren we als land een bepaald beleid in of doen we het niet? Dit zijn beslissingen die we zelf maken aan de hand van een intern debat. Intern met onszelf of intern met elkaar als gemeenschap. Dus zonder invloed(en) van partijen buitenaf die een agenda pushen. Zoals ‘terreurbestrijding’ dat alleen maar leidt tot de afbraak van privacy en vrijheden en loodrecht op de ‘massa immigratie’ staat.  

Wanneer er dus behoefte ontstaat om een keus te maken, bij een echt maatschappelijk probleem, zouden we dus samen allerlei afwegingen kunnen maken om tot een bepaald besluit te komen. Zonder dat geforceerde zwart/wit denken. Dus zonder in te gaan op de dreigingen van politici.  

Politici geven graag de doemscenario’s weer om hun argumenten kracht bij te zetten. Ze spelen in op emotie en chanteren met angst. Meestal heeft de politiek zelf al keuzes gemaakt die tot de dreigende onveiligheid heeft geleid. Het voeren van oorlogen in landen waar we niets verloren hebben, het EU-lidmaatschap, de Euro en daarmee het verlies van controle over een eigen munt en de massa immigratie als gevolg van een aantal van die zaken. 

Zwart/wit denken is ook het simplificeren van onderwerpen. Het is oppervlakkig en sluit het denkproces uit van het individu. Zwart/wit denken is op het niveau van mensen oordelen op hun uiterlijk in plaats van hun innerlijk. Zwart/wit denken leidt tot polarisatie en kan zelfs tot oorlog leiden.  

Kijk maar eens naar het Midden-Oosten. Kijk naar welke consequenties dit soort acties hebben gehad voor Nederland, voor Europa, of op je buurt. Dit is het gevaar van de ‘met ons of tegen ons’ mentaliteit van de politiek. Dus nu ook van de EU, de VS en de NAVO. Dit is wat het gevaar is van het zwart/wit denken. Maar we zijn daar als collectief hier niet immuun tegen gemaakt omdat we dat op school niet hebben geleerd. Tenminste, de meeste mensen niet. 

Dus bezint eer ge begint. Denk na over de consequenties van het toelaten van andermans manipulatietechnieken, zoals het zwart/wit denken, waardoor je wordt verleid om de ‘bende mentaliteit’ over te nemen. Wees een vrijdenker. Durf tegen de stroom in te gaan wanneer je morele kompas je dat aangeeft. Ook jij speelt een belangrijke rol in het geheel en dus heb je ook invloed op de uitkomst. Wat die uitkomst zal zijn zal bepaald worden aan de hand van onze collectieve bewustzijn en welke invloeden dominant zijn in het sturen van dat bewustzijn. Wij kunnen zelf deelnemen aan dat gesprek dat het collectieve bewustzijn voedt met onze gedachten. Doen we dat, dan laten we ons ook niet meer manipuleren door een stelletje ambtenaren die alleen verantwoording afleggen aan een zogenaamde elite.  

Er is zoveel oneerlijkheid om ons heen omdat we dit toelaten, omdat er zoveel verdeling is.
En ondertussen wordt een select groepje mensen daar steeds beter van. Die lui noemen we zelfs “elite”, alsof ze uitverkoren zijn. Dat zijn ze ook, zolang wij ons met zwart/wit denken in de hoek laten zetten. 

%d bloggers liken dit: